CEG (Corpws Electroneg o’r Gymraeg) – Yr Uned sy’n gyfrifol am gynnal CEG, sef corpws o 1,079,032 o eiriau o ryddiaith Gymraeg ysgrifenedig, a seiliwyd ar 500 o samplau o tua 2000 o eiriau yr un. Fe’u detholwyd o ystod gynrychioliadol o destunau rhyddiaith Gymraeg gyfoes (o 1970 ymlaen yn bennaf). Mae corpws o’r math hwn yn addas ar gyfer astudiaethau ystadegol o iaith. Mae gwefan CEG yn cynnig cyfrifon o fynychder geirffurfiau crai a lemata. Am fwy o wybodaeth, ewch i wefan CEG.

Maes-T – Rhyngwyneb creu a datblygu geiriaduron ac adnoddau terminolegol ar-lein yw Maes-T. Mae’n ffordd i derminolegwyr ac arbenigwyr pwnc gydweithio dros y we i safoni termau. Cafodd y dechnoleg creu cronfa ddata ei seilio ar safonau rhyngwladol ISO ar gategoreiddio data. Mae’n ffurfio man ar gyfer datblygu a storio fersiynau meistr o eiriaduron electronig Cysgeir, y Porth Termau Cenedlaethol a chronfeydd geiriadurol a therminolegol eraill. Mae’n hwyluso cyhoeddi geiriaduron mewn gwahanol fformatiau, e.e. ar bapur, ar CD, ar y we, ar ffonau symudol.

Cydrannau Porth Termau – Mae’r Porth Termau wedi’i ddatblygu fel bod modd ei integreiddio oddi mewn i wefannau eraill. Gwneir hyn drwy ddefnyddio darn o god ac allwedd API. Edrychwch ar god ffynhonnell y dudalen hon am enghraifft o’r cod angenrheidiol y gallwch chi ei gopïo a’i addasu ar gyfer eich gwefan chi. Cysylltwch â ni am allwedd API (rhad ac am ddim) a fydd yn galluogi i’ch gwefan chi chwilio ac estyn canlyniadau o’r Porth Termau.

Hunspell – Mae’r Uned wrthi’n paratoi diweddariad o’r gwirydd sillafu cod agored ar ffurf Hunspell.

Llais Cymraeg Synthetig WISPR – Datblygwyd llais Cymraeg synthetig gan yr Uned Technolegau Iaith fel rhan o broject WISPR (Welsh and Irish Speech Processing Resources). Cafodd adnoddau datblygu’r project eu rhyddhau dan drwydded agored BSD. Mae’r adnoddau hynny ar gael yma.

Cysylltwch â ni gan ddefnyddio ein tudalen gysylltu os oes unrhyw gwestiynau gennych am dechnolegau lleferydd neu unrhyw dechnolegau iaith eraill. Gallwch hefyd gofrestru fel aelod o SALT Cymru drwy lenwi’r ffurflen hon.

I glywed llais ‘Owen’ Bitlips wedi’i bweru gan ReadSpeaker, cliciwch ar y botwm glas ‘Gwrando’ ar frig yr erthygl ac fe gaiff yr erthygl ei llefaru gan lais Owen (sicrhewch fod eich seinyddion yn gweithio a bod lefel sain eich system wedi’i osod yn addas!). Nodwch fod modd dewis llefaru detholiad llai o destun drwy amlygu’r testun priodol a chlicio ar y botwm chwarae yn rhyngwyneb y rheolydd a ddaw i’r amlwg wedi i chi glicio ar ‘Gwrando’ am y tro cyntaf.

Cysylltwch â ni gan ddefnyddio ein tudalen gysylltu os oes unrhyw gwestiynau gennych am dechnolegau lleferydd neu unrhyw dechnolegau iaith eraill. Gallwch hefyd gofrestru fel aelod o SALT Cymru drwy lenwi’r ffurflen hon.

Mae mwy o wybodaeth am Owen, y llais newydd Cymraeg gan Bitlips i’w gael yn yr erthygl hon.

Bu’r strategaeth hon yn llwyddiannus, ac erbyn hyn mae sawl cwmni masnachol wrthi’n datblygu lleisiau Cymraeg yn seiliedig i raddau gwahanol ar yr adnoddau hyn. Er mwyn cyfrannu’n bellach at y gwaith hwn, mae Prifysgol Bangor wedi penderfynu rhyddhau gwelliannau i reolau’r llais Cymraeg o dan drwydded rydd BSD i aelodau SALT Cymru.

Mae’r rheolau hyn (a oedd gynt yn rhan o becyn masnachol a oedd yn cael ei gynnig gan y Brifysgol) yn cynnwys rheolau tocyneiddio a rhestr o eiriau (ynghyd â’u rhannau ymadrodd a’u hynganiad) lle nad yw eu hynganiad yn gyson a’u ffurf ysgrifenedig.

Gallwch lwytho’r adnoddau i lawr yma:

Mae gweddill yr erthygl ar gael i aelodau SALTcymru’n unig. Gallwch
Fewngofnodi neu Gofrestru fel aelod o SALTcymru am ddim

The rest of this article is available to SALTcymru members only.
Login or Register as a member of SALTcymru for free

[Guarded by Membership Site Software: Wordpress Membership Site Plugin - MemberWing - membership site plugin]
[Supported by: VGA Capture Cards and VGA Capture Solutions]

Dyma grynodeb gweithredol yr adroddiad (mae’r adroddiad llawn ar gael i’w lwytho i lawr isod):

Crynodeb Gweithredol SALT Cymru

Mae’r ddogfen hon yn disgrifio gwaith project SALT Cymru (Technolegau Iaith a Lleferydd Cymru) a’r argymhellion allweddol ar sefydlu Grŵp Diddordeb Arbenigol yng Nghymru. Ariannwyd SALT Cymru gan Raglen Trosglwyddo Gwybodaeth KEF, cyfeirnod HE 06 KEP 1002.

Diffiniad o SALT

SALT (technolegau iaith a lleferydd) yw cynnwys iaith ddynol mewn meddalwedd ar gyfer prosesu testun, lleferydd a gwybodaeth. Mae’n cynnwys y meysydd canlynol, ond nid yw’n gyfyngedig iddynt: technoleg lleferydd; mewnbwn iaith ysgrifenedig; dadansoddi, deall a chyfieithu iaith; prosesu dogfennau’n awtomatig; cyfieithu peirianyddol; amlfoddolrwydd; adnoddau iaith electronig a gwerthuso SALT.

Pwysigrwydd Economaidd sector SALT drwy’r byd

Mae’r project yn dangos bod defnyddio SALT yn cynyddu maint gwasanaethau, yn lleihau costau ac yn ychwanegu at nifer yr ieithoedd sy’n cael eu cynnal gan SALT. Mae SALT yn sector bwysig yn yr economi: Amcangyfrifir y bydd y farchnad fyd-eang mewn defnyddio technoleg iaith yn unig yn werth $3.2 biliwn erbyn 2010. Yn 2005 cynhyrchodd y farchnad gyfieithu, yn arbennig lleoleiddio meddalwedd a gwefannau amlieithog, $8.8 mewn enillion drwy’r byd. Mae gan 4 o’r 20 prif gwmnïau rhyngwladol eu pencadlys yn Llundain, Gogledd Lloegr ac Iwerddon, gan gyflogi dros 2300 o bobl.

Y potensial ar gyfer datblygu’r sector SALT yng Nghymru

Mae’r project wedi darganfod cryn archwaeth ar gyfer Technolegau Iaith a Lleferydd (SALT) o fewn Cymru, o du defnyddwyr a hefyd ymhlith cwmnïau bach a chanolig eu maint sydd ar hyn o bryd yn eu datblygu neu sydd â diddordeb mewn gwneud hynny yn y dyfodol. Mae’n dod i’r casgliad bod angen buddsoddi, adeiladu’r sylfaen wybodaeth, a chynyddu ymwybyddiaeth oll er mwyn i’r sector hon o’r economi fanteisio’n llawn ar safle freintiedig Cymru fel cenedl ddwyieithog a thyfu i gyflawni ei photensial a manteisio ar farchnadoedd ledled y byd. Mae’n amlinellu fframwaith grŵp diddordeb arbenigol i feithrin twf o’r fath.

Sylfaen gwybodaeth SALT yng Nghymru

O ran of datblygu SALT yng Nghymru, mae’r sylfaen gwybodaeth ar hyn o bryd yn gymharol fychan. Yr amcangyfrif, felly, yw bod llai na deg academydd amser llawn, neu gyfwerth, yn gweithio ar SALT yng Nghymru. Tua hanner y rhain sydd wedi cael contract parhaol i wneud hynny. Fodd bynnag, ceir hefyd swm sylweddol o waith datblygu cysylltiedig â SALT o fewn academia a diwydiant Cymru, lle mae nifer o ddatblygwyr a chwmnïau yn defnyddio nodweddion sy’n gysylltiedig â SALT ynghyd â thechnolegau eraill. Ymhlith y pwyntiau datblygu allweddol mae twf amlieithrwydd ac amlfoddolrwydd mewn systemau mwy cymhleth a ffyrdd newydd o ryngweithio gyda chyfrifiaduron.

Arolwg ar-lein SALT Cymru

Er mwyn archwilio i weld pa feysydd o fewn SALT fyddai’n ennyn y mwyaf o ddiddordeb o du cwmnïau bach a chanolig eu maint, petaent yn cael eu datblygu ymhellach, lluniwyd arolwg ar-lein, a fyddai’n addas ar gyfer defnyddwyr, datblygwyr a darpar ddatblygwyr. Cymerodd 48 o gyfranogwyr ran yn yr arolwg, canlyniad uwch na’r disgwyl. O’r rhain, dywedodd 44 yr hoffent gael cyswllt pellach i sefydlu grŵp diddordeb arbenigol mewn SALT yng Nghymru. Rhoddodd canlyniadau’r arolwg ddealltwriaeth werthfawr i ni o’r SALT sy’n cael eu datblygu yng Nghymru, gyda’r rhan fwyaf o fathau o SALT yn cael eu cynrychioli, heb fod un math arbennig o SALT yn fwy blaenllaw na’r lleill ym maes ymchwil. Enwyd materion yn ymwneud â hygyrchedd ac anghenion ieithyddol gwlad ddwyieithog, yr angen i wella rhyngwynebau rhwng defnyddwyr a gwrthrychau neu wybodaeth, ac adnabod beth sydd yn wybodaeth berthnasol i’r defnyddiwr, a chategoreiddio gwybodaeth mewn ffordd synhwyrol fel meysydd ymchwil perthnasol.

Cyfweliadau ac ymchwiliadau pellach

Cynhaliwyd cyfweliadau gydag unigolion mewn labordai sy’n cael eu cydnabod yn rhyngwladol ac sydd yn flaenllaw yn y maes. Mae’r cyfweliadau hyn yn adlewyrchu natur eang maes SALT. Ymhlith y canfyddiadau allweddol roedd pwysigrwydd amlfoddolrwydd i ddatblygiadau’r dyfodol, a’r angen i feithrin sylfaen gwybodaeth o’r dechrau, h.y. mewn ysgolion yn ogystal â phrifysgolion. Er mwyn ymchwilio ymhellach i’r datblygiadau mwyaf blaengar yn y maes, mynychwyd cynhadledd ryngwladol flynyddol LangTech, a rhoddodd hyn drosolwg gyffredinol i ni o amrediad eang o dechnolegau SALT mewn cyd-destunau ymchwil a masnachol. Rhoddodd grŵp ffocws gyda cyfieithwyr proffesiynol gyfleoedd pellach i edrych ar anghenion grŵp pwysig o ddefnyddwyr SALT a’u hanghenion a’u blaenoriaethau penodol hwy.

Cydrannau allweddol SALT

Gan gymryd canlyniadau’r arolwg, archwiliwyd pum cydran allweddol o SALT. Er mwyn datblygu’r cydrannau SALT hyn, cynigir model ar gyfer datblygu mewn amgylchedd sydd ddim yn un cymorth gwladol. Golyga hydd ddefnyddio llawer ar drwyddedau meddalwedd rhydd, sef y math o drwydded sydd gan pob un o’r pum fframwaith meddalwedd rhydd ar hyn o bryd. Golyga natur trwyddedau meddalwedd rhydd hael nad oes yn rhaid wedyn rhyddhau unrhyw god ffynhonnell masnachol werthfawr ar gyfer unrhyw gynhyrchion terfynol.

Argymhellion a chylch gorchwyl yr adroddiad

Mae’r adroddiad hwn yn argymell:

1. Sefydlu grŵp diddordeb arbenigol (GDA) SALT Cymru.
Bydd hwn yn cydlynu a goleuo datblygiad y sector yng Nghymru ac yn cydgysylltu rhwng y byd academaidd a diwydiant, a rhwng datblygwyr a defnyddwyr y dechnoleg.

2. Bydd gan y GDA friff gwylio rhyngwladol ar gyfer SALT.
Daw hyn â’r ymarfer rhyngwladol gorau i Gymru a bydd yn hybu buddiannau Cymru ledled y byd.

3. Bydd y GDA yn gweithio i gryfhau’r sylfaen ymchwil yng Nghymru.
Bydd yn galluogi ac yn cydlynu ceisiadau am arian, yn gwella rhwydweithio ac yn gweithio tuag at greu canolfan ragoriaeth mewn SALT yng Nghymru.

4. Bydd y GDA yn creu rhaglen o flaenoriaethau ar gyfer datblygu cist offer o adnoddau iaith sylfaenol.
Caiff yr offer hyn ei darparu ar gyfer eu llwytho i lawr gan ddatblygwyr meddalwedd yng Nghymru.

5. Bydd y GDA yn cynnal ac yn datblygu ymhellach gwefan SALT Cymru i gynnwys porth adnoddau.
Bydd yn cynnwys darpariaeth ar gyfer rhith gyfarfodydd, newyddlen ar-lein, a manylion o ddigwyddiadau o ddiddordeb i’w aelodau.

6. Bydd y GDA yn rhoi arweiniad i raglen addysg a hyfforddiant SALT yng Nghymru.
Bydd hyn yn darparu llwybr clir o’r ysgol drwy Sefydliadau Addysg Uwch i ddiwydiant. Bydd adnoddau sydd eisoes yn bod yn cael eu defnyddio i’r eithaf, gan gynnwys rhaglenni presennol megis partneriaethau KTP.

7. Bydd y GDA yn ateb anghenion ei aelodau ei hun am hyfforddiant a chyfathrebu.
Bydd felly yn cynllunio rhaglen o seminarau rheolaidd a chynhadledd ryngwladol flynyddol, ac yn defnyddio digwyddiadau a sianeli sydd eisoes yn bod i hybu ei weithgareddau.

8. Bydd y GDA yn ateb anghenion gwerthuso a rheoli ansawdd ar gyfer datblygwyr SALT.
Bydd yn llunio argymhellion ar gyfer trefn achredu a chymhwyso safonau diwydiannol ar gyfer y diwydiant yng Nghymru.

9. Bydd y GDA yn chwilio am ariannu digonol i’w alluogi i gyflawni ei gylch gorchwyl.
Bydd yn mynd at Lywodraeth Cynulliad Cymru i osod GDA SALT ar sylfaen gadarn i weithredu’n effeithiol.

Mae’r adroddiad llawn i’w gael isod:

Mae gweddill yr erthygl ar gael i aelodau SALTcymru’n unig. Gallwch
Fewngofnodi neu Gofrestru fel aelod o SALTcymru am ddim

The rest of this article is available to SALTcymru members only.
Login or Register as a member of SALTcymru for free

[Guarded by Membership Site Software: Wordpress Membership Site Plugin - MemberWing - membership site plugin]
[Supported by: VGA Capture Cards and VGA Capture Solutions]